Η ευρεία υιοθέτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην ελληνική αγορά εργασίας παραμένει περιορισμένη. Μόλις το 10% των εργαζομένων χρησιμοποιεί εργαλεία GenAI καθημερινά, ποσοστό ελαφρώς χαμηλότερο από τον παγκόσμιο μέσο όρο (14%), ενώ η χρήση AI agents βρίσκεται ακόμη σε πολύ πρώιμο στάδιο. Παρ’ όλα αυτά, το 43% των εργαζομένων στην Ελλάδα έχει χρησιμοποιήσει AI στην εργασία του κατά τους τελευταίους 12 μήνες, στοιχείο που δείχνει ότι η τεχνολογία αρχίζει σταδιακά να ενσωματώνεται στην εργασιακή πρακτική. Για όσους τη χρησιμοποιούν συστηματικά, τα οφέλη είναι σαφή.

Σε επίπεδο στάσεων, οι εργαζόμενοι στην Ελλάδα εμφανίζονται περίπου 1,5 φορά πιο πιθανό να αισθάνονται θετικά παρά αρνητικά για την επίδραση της AI στην εργασία τους, αντιμετωπίζοντάς την περισσότερο ως ευκαιρία παρά ως απειλή. Ωστόσο, η συνολική στάση παραμένει λιγότερο θετική σε σύγκριση με τον παγκόσμιο μέσο όρο, γεγονός που υποδηλώνει μια ακόμη επιφυλακτική προσέγγιση. Η τεχνολογική αλλαγή κατατάσσεται ως ο δεύτερος σημαντικότερος παράγοντας που αναμένεται να επηρεάσει την εργασία των Ελλήνων εργαζομένων μέσα στα επόμενα τρία χρόνια. Το 45% εκτιμά ότι θα επηρεάσει τη δουλειά του σε μεγάλο ή πολύ μεγάλο βαθμό, ποσοστό αντίστοιχο με εκείνο που αποδίδεται στις αλλαγές του ρυθμιστικού πλαισίου, στις μεταβαλλόμενες απαιτήσεις των πελατών και στις γεωπολιτικές εξελίξεις. Τα ευρήματα αυτά δείχνουν ότι η AI δεν βιώνεται ακόμη ως σαφής στρατηγική κατεύθυνση, αλλά περισσότερο ως ένας εν εξελίξει παράγοντας αλλαγής .

Παράλληλα, η αίσθηση ελέγχου απέναντι στις αλλαγές που φέρνει η τεχνολογία δεν κατανέμεται ομοιόμορφα. Το ίδιο ισχύει και για τις αντιλήψεις σχετικά με τον αντίκτυπο της AI στις entry-level θέσεις εργασίας. Σχεδόν οι μισοί managers στην Ελλάδα θεωρούν πιθανή τη μείωσή τους στα επόμενα τρία χρόνια, ενώ οι εργαζόμενοι σε entry-level μη διοικητικούς ρόλους εμφανίζονται πιο αισιόδοξοι ως προς την επίδραση της AI στην εργασιακή ασφάλεια και στις αποδοχές τους. Η διαφοροποίηση αυτή αναδεικνύει την ανάγκη για καλύτερη πληροφόρηση και καλύτερο συντονισμό προσδοκιών μεταξύ διαφορετικών ρόλων και ιεραρχικών επιπέδων.

Ησυνολική διάθεση των εργαζομένων απέναντι στην εργασία διαμορφώνεται από ένα μίγμα θετικών και αρνητικών συναισθημάτων. Καταγράφονται διαφοροποιήσεις και ανά φύλο, με τους άνδρες να δηλώνουν υψηλότερα επίπεδα έμπνευσης και ενθουσιασμού, ενώ οι γυναίκες καταγράφουν υψηλότερα επίπεδα κόπωσης και αίσθησης υπερβολικής πίεσης.

Το 56% των εργαζομένων δηλώνει πολύ ή εξαιρετικά βέβαιο για την εργασιακή του ασφάλεια κατά τους επόμενους 12 μήνες, ποσοστό χαμηλότερο από τον παγκόσμιο μέσο όρο (62%). Η αίσθηση ασφάλειας είναι σημαντικά υψηλότερη μεταξύ των καθημερινών χρηστών ΑΙ (63%), ακολουθείται από τους περιστασιακούς χρήστες (52%), ενώ οι μη χρήστες καταγράφουν αισθητά χαμηλότερα επίπεδα (44%). Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι η εξοικείωση με την τεχνολογία συνδέεται με ισχυρότερη αίσθηση ετοιμότητας και μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση απέναντι στις επερχόμενες αλλαγές.

Εμπιστοσύνη στη διοίκηση και ο κρίσιμος ρόλος του middle management

Οι εργαζόμενοι τείνουν να εμπιστεύονται περισσότερο τον άμεσο προϊστάμενό τους σε σύγκριση με την ανώτατη διοίκηση, τόσο ως προς την τήρηση δεσμεύσεων όσο και ως προς το ενδιαφέρον για την ευημερία τους. Συγκεκριμένα, το 51% δηλώνει ότι εμπιστεύεται τον άμεσο προϊστάμενό του, έναντι 41% που δηλώνει το ίδιο για την ανώτατη διοίκηση. Αντίστοιχα, το 50% θεωρεί ότι η άμεση διοίκηση τηρεί όσα υπόσχεται, έναντι 38% για την ανώτατη διοίκηση, ενώ το 43% πιστεύει ότι η άμεση διοίκηση ενδιαφέρεται για την ευημερία του, έναντι 33% για την ανώτατη διοίκηση.

Στο ελληνικό οργανωσιακό πλαίσιο, η μεσαία διοίκηση αναδεικνύεται ταυτόχρονα ως κρίσιμος πυλώνας στρατηγικής ευθυγράμμισης. Οι managers καταγράφουν υψηλότερα επίπεδα ευθυγράμμισης με τους μακροπρόθεσμους στόχους των οργανισμών τους σε σύγκριση με τα ανώτατα στελέχη (71% έναντι 60%). Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν τον κομβικό ρόλο της μεσαίας διοίκησης τόσο στη διατήρηση της εμπιστοσύνης εντός των οργανισμών όσο και στη μετάφραση της στρατηγικής σε καθημερινή πρακτική.

Μάθηση, δεξιότητες και ψυχολογική ασφάλεια

Η πρόσβαση σε ευκαιρίες μάθησης και ανάπτυξης δεξιοτήτων στην Ελλάδα παραμένει περιορισμένη και άνιση. Συγκεκριμένα, το 48% των εργαζομένων δηλώνει ότι έχει πρόσβαση σε ευκαιρίες learning & development, ποσοστό χαμηλότερο από τον παγκόσμιο μέσο όρο (59%), ενώ το 49% αναφέρει ότι απέκτησε νέες δεξιότητες, χρήσιμες για την καριέρα του, τον τελευταίο χρόνο. Η πρόσβαση αυτή διαφοροποιείται και ανά ιεραρχικό επίπεδο, με τους managers να εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα πρόσβασης σε ευκαιρίες μάθησης και ανάπτυξης σε σχέση με τους μη διοικητικούς εργαζομένους.

Αντίστοιχα, τα επίπεδα ψυχολογικής ασφάλειας διαφοροποιούνται σημαντικά. Οι managers δηλώνουν μεγαλύτερη άνεση στο να εκφράζουν απόψεις, να ζητούν βοήθεια και να δοκιμάζουν νέες προσεγγίσεις χωρίς φόβο αρνητικών συνεπειών, ενώ οι μη διοικητικοί εργαζόμενοι εμφανίζουν συστηματικά χαμηλότερα επίπεδα στις σχετικές διαστάσεις. Το χάσμα αυτό επηρεάζει άμεσα τη συμμετοχή, την καινοτομία και την αίσθηση ένταξης στον οργανισμό.

Η οπτική, οι στάσεις και οι διαθέσεις των εργαζομένων απέναντι στην Τεχνητή Νοημοσύνη

Σύμφωνα με την έρευνα, η αντίληψη των εργαζομένων σχετικά με την ΑΙ, εξαρτάται σε πρώτο βαθμό από την ηλικία τους και σε δεύτερο βαθμό από τα εργασιακά τους καθήκοντα. Αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι ότι οι τοποθετήσεις δεν είναι στερεοτυπικές, κάτι που σημαίνει ότι ενδέχεται να μετακινηθούν στο άμεσο μέλλον αν στην πράξη διαπιστώσουν ότι η χρήση ΑΙ λειτουργεί προς όφελός τους. Οι εργαζόμενοι της Gen Z, μαζί με τη Gen X, εμφανίζονται πιο ανήσυχοι και μπερδεμένοι απέναντι στην ΑΙ, ενώ οι Baby Boomers δηλώνουν υψηλότερα επίπεδα ενθουσιασμού και περιέργειας. Παράλληλα, η Gen Z καταγράφει τα υψηλότερα επίπεδα αίσθησης ελέγχου ως προς το πώς η τεχνολογία θα επηρεάσει την εργασία της μέσα στα επόμενα τρία χρόνια, σε αντίθεση με τους Baby Boomers που εμφανίζουν τα χαμηλότερα επίπεδα ελέγχου.

Επομένως, από τη μία πλευρά η ηλικία παίζει ρόλο στον βαθμό πρόσληψης και χρήσης της ΑΙ (διαγενεακές διαφοροποιήσεις), ενώ από την άλλη δημιουργεί και «τεχνοφοβικά» εμπόδια αξιοποίησής της στις γενιές που έχουν μάθει διαφορετικά, αλλά οι εργαζόμενοι αποδεικνύονται ανοικτοί στο να αγκαλιάσουν την αλλαγή εφόσον αυτή θα λειτουργήσει υπέρ τους.

Ηέρευνα εστιάζει και σε άλλους τομείς που συνδέονται με το πώς νιώθουν οι εργαζόμενοι στο χώρο της εργασίας τους, αν αισθάνονται πληρότητα ή εμφανίζουν έλλειψη νοήματος και σκοπού.

Λιγότεροι από τους μισούς εργαζομένους στην Ελλάδα δηλώνουν ότι έχουν βρει μια ουσιαστική επαγγελματική πορεία. Συγκεκριμένα, το 46% αναφέρει ότι έχει διαμορφώσει μια επαγγελματική πορεία με νόημα, ποσοστό χαμηλότερο κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με τον παγκόσμιο μέσο όρο (56%). Παράλληλα, το 51% δηλώνει ότι η εργασία του συμβάλλει στην προσωπική του ανάπτυξη, ενώ το 52% εκτιμά ότι έχει θετικό αντίκτυπο στον κόσμο γύρω του.

Οι διαφοροποιήσεις ανά ιεραρχικό επίπεδο είναι ιδιαίτερα έντονες. Οι μη διοικητικοί εργαζόμενοι εμφανίζουν χαμηλότερα επίπεδα αίσθησης σκοπού και προσωπικής ανάπτυξης μέσα από την εργασία τους, με μόλις το 42% να δηλώνει ότι βρίσκει νόημα και εξέλιξη στον ρόλο του, έναντι 56% όσων κατέχουν διοικητικούς ρόλους. Το εύρημα αυτό αναδεικνύει τη σημασία του ρόλου, της αυτονομίας και των ευκαιριών ανάπτυξης στη διαμόρφωση μιας ουσιαστικής εργασιακής εμπειρίας.

Η δεξιότητα που αυξάνει την εργασιακή σιγουριά

Συνεχίζοντας με το θέμα της ΑΙ και της εργασιακής ασφάλειας που νιώθουν οι εργαζόμενοι, έχουμε και εδώ σημαντικά ευρήματα. Σε γενικό επίπεδο, το 56% των εργαζομένων δηλώνει πολύ ή εξαιρετικά βέβαιο για την εργασιακή του ασφάλεια στους επόμενους 12 μήνες. Ωστόσο, η αίσθηση ασφάλειας αυξάνεται σημαντικά μεταξύ των καθημερινών χρηστών ΑΙ (63%), κάτι που σημαίνει ότι αποτελεί για αυτούς μια αξιοπρόσεκτη δεξιότητα. Αντιθέτως, οι περιστασιακοί χρήστες ΑΙ δηλώνουν ασφαλείς σε ποσοστό (52%), ενώ οι μη χρήστες καταγράφουν αισθητά χαμηλότερα επίπεδα (44%), γεγονός που συνδέει ευθέως την τεχνολογική εξοικείωση με την αυξημένη ή μειωμένη αυτοπεποίθηση που νιώθουν.

Εργασιακή κινητικότητα, προοπτικές, οικονομική πίεση και δέσμευση

Οι εργαζόμενοι στην Ελλάδα εμφανίζονται ελαφρώς λιγότερο ενεργοί στην αγορά εργασίας και καταγράφουν χαμηλότερα επίπεδα αυξήσεων αποδοχών και προαγωγών σε σύγκριση με τον παγκόσμιο μέσο όρο. Το 38% δηλώνει ότι έλαβε αύξηση αποδοχών κατά τους τελευταίους 12 μήνες, έναντι 43% παγκοσμίως, ενώ μόλις το 9% αναφέρει ότι έλαβε προαγωγή, σε σύγκριση με 17% σε παγκόσμιο επίπεδο. Παράλληλα, χαμηλότερο ποσοστό εργαζομένων στην Ελλάδα δηλώνει ότι υπέβαλε αίτηση για νέα θέση εργασίας, γεγονός που υποδηλώνει πιο περιορισμένη κινητικότητα. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει μια αγορά εργασίας με χαμηλότερη δυναμική μετακινήσεων και πιο συγκρατημένες ευκαιρίες επαγγελματικής εξέλιξης.

Τέλος, αναμενόμενα ίσως, τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη στενή διασύνδεση μεταξύ οικονομικής ανεξαρτησίας, εμπιστοσύνης, ψυχολογικής ασφάλειας και υψηλότερων επιπέδων εργασιακής δέσμευσης και αφοσίωσης.

Ηετήσια έρευνα της PwC “Workforce Hopes & Fears” αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες παγκοσμίως μελέτες για το εργατικό δυναμικό, με σχεδόν 50.000 συμμετέχοντες από 48 χώρες και 28 τομείς της οικονομίας. Στην ελληνική έκδοση της έρευνας συμμετείχαν 838 εργαζόμενοι από όλους τους κλάδους, τα επίπεδα ιεραρχίας και τις δημογραφικές ομάδες. Η έρευνα αποτυπώνει τις προσδοκίες και τα κίνητρα των εργαζομένων, τον ρόλο της εμπιστοσύνης και της ηγεσίας, την ανάπτυξη δεξιοτήτων και τον αντίκτυπο της τεχνητής νοημοσύνης και της τεχνολογίας στο μέλλον της εργασίας.

Τα ευρήματά της αναδεικνύουν ότι το μέλλον της εργασίας θα διαμορφωθεί από το πόσο αποτελεσματικά οι οργανισμοί θα καταφέρουν να συνδυάσουν αποτελεσματικά την τεχνολογία και την τεχνητή νοημοσύνη με τις ανάγκες και τις προσδοκίες των ανθρώπων τους, δημιουργώντας περιβάλλοντα εργασίας που εμπνέουν εμπιστοσύνη, ενισχύουν τις δεξιότητες και προσφέρουν ουσιαστικές και ασφαλείς επαγγελματικές προοπτικές.